Prawidłowe nawożenie zawsze zwiększa plonowanie i poprawia jakość plonów oraz żyzność gleby, nie powodując ujemnych skutków w środowisku. Nawozić powinno się tymi składnikami, których w glebie brakuje. Nie jest więc racjonalne zwiększanie nawożenia bez informacji o zasobności gleby w przyswajalne dla roślin składniki.
Dzięki badaniom gleby, można stosować nawozy według zasady " tak dużo - jak jest to konieczne, tak mało - jak jest to możliwe". Przytoczona zasada uwzględnia zarówno prawa przyrodnicze (prawo minimum Liebiga, prawo zwrotu wyprowadzonych z gleby składników pokarmowych wraz z plonem roślin, prawo pierwszeństwa wartości biologicznej plonu, prawo ograniczania do minimum strat składników pokarmowych z nawozów i gleby), jak i prawa ekonomiczne polegające na tym, że należy stosować takie dawki nawozów, których koszt będzie niższy od wartości wzrostu plonu na skutek tego nawożenia.
Najodpowiedniejszym terminem do pobierania prób gleby jest okres od sprzętu roślin z pola do nawożenia pod rośliny następcze, czyli jesienią bądź wczesną wiosną. Duże znaczenie dla prawidłowych wyników ma sposób pobierania prób glebowych do analizy. Aby uniknąć błędów próby muszą być reprezentatywne.
Przygotowując się do pobierania prób glebowych, należy przestrzegać kilka podstawowych zasad:
- sporządzić szkic sytuacyjny pól w gospodarstwie z uwzględnieniem zasięgu powierzchni uprawianych roślin
- próba ogólna powinna reprezentować obszar o zbliżonych warunkach przyrodniczych (typ gleby, ukształtowanie terenu) i agrotechnicznych ( przedplon, uprawa, nawożenie)
powierzchnia przypadająca na próbę ogólną, przy wyrównanej pod względem glebowym powierzchni i zbliżonym ukształtowaniu terenu, nie może przekraczać 4 ha;
próbę ogólną powinno się przygotować oddzielnie dla każdej uprawy (można też pobrać próbę ogólną z różnych upraw, jeśli mają podobne wymagania i podobna jest historia nawozowa pola)
- sporządzając próbę ogólną, należy pobrać 15-20 prób pojedynczych z gleb mineralnych lub do 40 z gleb organicznych i trwałych użytków zielonych; całość wymieszać i przenieść ok. 0,5 kg gleby do woreczka z oznaczeniem zgodnym ze szkicem pól
- próbki glebowe pobiera się z warstwy ornej do głębokości 20 cm na glebach ornych i 5-20 cm na łąkach i pastwiskach ( z miejsc pobierania próbek należy usunąć 5 cm warstwę darni) za pomącą laski glebowej
- próbek nie należy pobierać na obrzeżach pól, w miejscach po stogach, kopcach, pryzmach obornika oraz w zagłębieniach i ostrych wzniesieniach terenu
- do badania można dostarczyć próbę świeżą, bezpośrednio pobraną z pola lub uprzednio wysuszoną w temperaturze pokojowej
Podstawowy zakres badań, jaki powinno się przeprowadzić, to badanie odczynu gleby i zawartość przyswajalnych dla roślin form fosforu, potasu i magnezu. Wzrost kosztów produkcji , w tym nawozów, powinny skłaniać rolników do wykonywania analiz gleby, aby można było uzyskane wyniki uwzględniać przy ustalaniu poziomu nawożenia.
Maria Fabianowicz
„Lubuskie Aktualności Rolnicze”
LODR Kalsk
