Ważnym kryterium przy doborze określonych gatunków i odmian roślin jest funkcja, jaką mają spełniać w ogrodzie. Z reguły na początku sadzimy rośliny chroniące ogród przed środowiskiem zewnętrznym. Są to zwykle gęste żywopłoty i szpalery oraz luźne grupy drzew i krzewów na granicy posesji, które odgrywają rolę żywych ogrodzeń, działają jako osłony hamujące siłę wiatrów, chronią przed kurzem, hałasem i wzrokiem przechodniów. Prawidłowo prowadzone są oryginalnym elementem zdobniczym, a niekiedy także użytecznym. Niektóre gatunki są bowiem obsypane bogatymi w witaminy owocami (róże, głogi, derenie), inne zwabiają pszczoły.
Rośliny na żywopłoty
Znakomitym materiałem na szpalery i wysokie żywopłoty są: grab pospolity, buk pospolity, liguster pospolity, klon polny, irga błyszcząca, a także obsypane kwiatami: jaśminowiec wonny, krzewuszki, pęcherznice, tawuły, berberysy i wiele innych gatunków roślin.
Spośród roślin iglastych szczególnie przydatne będą gatunki dające się formować: choina kanadyjska, niektóre gatunki cisów, jałowce, modrzew europejski, świerk oraz najczęściej spotykane żywotniki zachodnie odmian Brabant i Smaragd.
Niskie obwódkowe żywopłoty (0,2 - 1 m wysokości) z karłowych krzewów, bylin i krzewinek dzielą przestrzeń ogrodu na mniejsze fragmenty, podkreślają zarysy rabat oraz zaznaczają alejki, ścieżki i drogi wjazdowe. Będą wspaniałą oprawą architektoniczną okalającą ławeczki czy miejsca spożywania posiłków. Z kolei niskie strzyżone żywopłoty nadają się do dzielenia i porządkowania przestrzeni w ogrodach. Doskonale nadają się do tego bukszpan, tawuła, karłowe odmiany żywotnika, cisa i pięciornika.
Oryginalne letnie żywopłoty powstaną z bylin i krzewinek – intensywnie pachnącej lawendy, przywrotnika, rozchodnika okazałego, wilczomlecza czy funkii.
Na żywopłoty, oddzielające np. część warzywną od ozdobnej, czy do osłonięcia mniej ciekawych elementów ogrodu (pojemniki na śmieci, kompostowniki,) możemy wykorzystać posadzone w formie szpaleru silnie i szybko rosnące rośliny jednoroczne: słoneczniki, ślazówki.
Różne formy
W naszych ogrodach często spotykamy żywopłoty naturalne, gdy rośliny prowadzone są bez cięcia formującego. Rosną swobodnie, zachowując pokrój charakterystyczny dla gatunku lub odmiany. Takie żywopłoty zakładamy w dużych ogrodach z jednego gatunku lub odmiany, bądź zestawiamy ze sobą różne, co sprawia, że są atrakcyjne w różnych porach roku. Żywopłoty formowane powstają z roślin regularnie ciętych. Nadaje im się różne kształty brył geometrycznych, dzięki czemu tworzą w ogrodzie swoiste przestrzenne formy architektoniczne. Zakładamy je z gatunków dobrze znoszących cięcie, silnie się po nim zagęszczających.
W naszych ogrodach spotykamy również żywopłoty z pnączy, które łączą funkcję ochronną z ozdobną. Pnącza szybko rosną – w bardzo krótkim czasie możemy stworzyć z nich zielone ściany.
Zbyt wybujałe pędy można przyciąć lub usunąć. Dodatkową ozdobą pnączy są kwiaty np. u powojników, wiciokrzewów, glicynii oraz owoce np. u dławisza.
W małych ogrodach sadzimy karłowe, wolno rosnące iglaki i krzewy ozdobne takie, które doskonale znoszą cięcie. Szczególnie przydatne będą formy pienne róż, migdałków, wierzb i brzóz, których wysokość znamy już w momencie zakupu.
Warto wziąć pod uwagę niezbyt silnie rosnące byliny (funkie, orliki, bergenie, żurawki, rozchodniki), a także krzewinki wrzosowate (azalie, wrzosy, wrzośce) i rośliny cebulowe (tulipany, narcyzy, szafirki, krokusy). Nie zapominajmy o różach.
W dużych ogrodach…
…możemy wykorzystać większą liczbę roślin odmiennych pokrojowo i kolorystycznie. Pojedyncze gatunki lub odmiany sadzimy w dużych jednorodnych grupach, dzięki czemu uzyskujemy silne akcenty barwne. Drobne rośliny, sadzone pojedynczo lub w małych grupach „znikają” w takim ogrodzie.
W dużych ogrodach możemy sobie pozwolić na sadzenie potężnych drzew osiągających 30 m wysokości. Na dużym trawniku ładnie prezentują się lipy, klony, dęby, jesiony czy buki.
Wymagania roślin
Jeśli jesteśmy zbyt zapracowani, dobieramy do ogrodu rośliny o mniejszych wymaganiach np. krwawnik pospolity, przegorzan, tamaryszek. Większość roślin lubi słońce, inne lepiej rosną w świetle rozproszonym, niewiele gatunków rozwija się w głębokim cieniu np. pod rozłożystymi, gęstymi koronami drzew, przy budynkach od strony północnej, przy żywopłotach. Do roślin radzących sobie w trudnych warunkach należą: barwinek, konwalia i groszek wiosenny. Z roślin cebulowych w cieniu drzew dobrze rosną: przebiśniegi, krokusy, niecierpki, begonie, bratki, niezapominajki i stokrotki.
|Dla zdrowia i piękna
Warto posadzić w ogrodzie rośliny iglaste, byliny i zioła, które korzystnie działają na zdrowie i samopoczucie ludzi. Rośliny zielne, zwalczające bakterie chorobotwórcze, wirusy i grzyby, to: lawenda, kminek, majeranek, tymianek, mięta i macierzanka. W pobliżu miejsc wypoczynku, altan, tarasów, ławeczek warto sadzić rośliny pachnące. Rośliny o dekoracyjnych liściach są szczególnie cenne, bo to one przez większą część sezonu kształtują wygląd ogrodu - zdobią barwnymi młodymi przyrostami, jedno- lub wielobarwnymi liśćmi czy jesiennym przebarwieniem. Kolorowe drzewa sadzimy zwykle pojedynczo, a krzewy łączymy w grupy tworząc barwne plamy.
Smutne i mroczne zakątki ogrodu warto ożywić roślinami o liściach pstrych. Pamiętajmy, że powinny do siebie pasować kolorystycznie.
Hanna Gaładyk
„Wieś Mazowiecka”
MODR Warszawa
